Η ιστορία της Nissan και της Datsun είναι άρρηκτα συνδεδεμένη, με την εξέλιξή τους να αντικατοπτρίζει την ανάπτυξη της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας από τις αρχές του 20ού αιώνα έως σήμερα. Η Datsun αποτέλεσε την αρχή για τη Nissan, με την πορεία της να περνά από φάσεις μετονομασίας, επαναπροσανατολισμού και τελικά απόσυρσης από την αγορά.
Η ιστορία ξεκινά το 1914, όταν ο πρωτοπόρος της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας Masujiro Hashimoto σχεδίασε το “Dat Car”, το πρώτο ιαπωνικό αυτοκίνητο. Αυτό το μοντέλο αποτέλεσε τον προπομπό της Datsun, με την ονομασία να προέρχεται από τα αρχικά των επενδυτών της εταιρείας: Den, Aoyama και Takeuchi. Μετά από είκοσι περίπου χρόνια, η εταιρία Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha που έδρευε στο Τόκιο, μετονομάστηκε σε Nissan Motor Company, σηματοδοτώντας έτσι την έναρξη μιας νέας εποχής για την εταιρεία.
Τον Απρίλιο του επόμενου έτους, η Nissan παρήγαγε το πρώτο της Datsun, ένα μικρό επιβατικό όχημα που βασιζόταν στο αρχικό σχέδιο του “Dat Car”. Με στόχο την ανάπτυξη και την καθιέρωση πέρα από την Ιαπωνία, η Nissan την ίδια χρονιά, ξεκίνησε τις εξαγωγές αυτοκινήτων στην Αυστραλία, επεκτείνοντας την παρουσία της σε διεθνές επίπεδο. Με το πέρασμα του χρόνου και τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Nissan μετέφερε την παραγωγή της από επιβατικά αυτοκίνητα σε φορτηγά και στρατιωτικά οχήματα, ανταποκρινόμενη στις ανάγκες της εποχής. Μετά τον πόλεμο, η Nissan αντιμετώπισε προκλήσεις, καθώς οι συμμαχικές δυνάμεις κατοχής κατέλαβαν σημαντικό μέρος των παραγωγικών της δραστηριοτήτων. Ο πλήρης έλεγχος επεστράφη στην εταιρεία περίπου μια δεκαετία αργότερα, επιτρέποντάς της να συνεχίσει την ανάπτυξή της. Το 1960, η Nissan έγινε η πρώτη ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία που κέρδισε το Βραβείο Deming για τη μηχανική της αριστεία, αναγνωρίζοντας την ποιότητα και την καινοτομία της.
Η δεκαετία του 1960 υπήρξε κάτι παραπάνω από καθοριστική για την εταιρία. Έχοντας αφήσει πίσω τις δυσκολίες του παρελθόντος, προχώρησε στην κυκλοφορία νέων μοντέλων Datsun, όπως το Bluebird το 1959, το Cedric το 1960 και το Sunny το 1966. Τα μοντέλα αυτά σύστησαν την Nissan και την Ιαπωνία στην διεθνή αγορά των αυτοκινήτων, θέτοντας τις βάσεις για μια πρωτοφανή επέκταση που δεν είχε προηγούμενο. Την θριαμβευτική δεκαετία του 1960 διαδέχτηκε η ενεργειακή κρίση του 1970 και των επόμενων χρόνων. Η κατάσταση αυτή οδήγησε σε αυξημένη ζήτηση για προσιτά και αποδοτικά ως προς την κατανάλωση καυσίμων αυτοκίνητα. Αποδεχόμενη τις προκλήσεις, η Nissan κατασκεύασε το 1973, το Sunny τρίτης γενιάς, το οποίο μάλιστα πέτυχε την υψηλότερη βαθμολογία στις δοκιμές οικονομίας καυσίμου της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ, εκτοξεύοντας τη δημοτικότητά του στην αγορά.
Η παρουσία της Datsun στην Ελλάδα, συνδέθηκε άρρηκτα με τα αγροτικά αυτοκίνητα. Ένα από τα πιο εμβληματικά μοντέλα της Datsun στην χώρα μας ήταν Datsun Pick-Up, το οποίο είχε τεράστια απήχηση στους αγρότες και στους επαγγελματίες που αναζητούσαν μια φθηνή και αξιόπιστη λύση. Ακόμα και σήμερα, τα μοναδικά αυτά αυτοκίνητα διατηρούν μια νοσταλγική θέση στην καρδιά των Ελλήνων, με πολλούς συλλέκτες και λάτρεις των κλασικών αυτοκινήτων να αναζητούν τα εμβληματικά μοντέλα της μάρκας.
Παρά την επιτυχία της Datsun, η ηγεσία της Nissan εξέφρασε την επιθυμία να ενοποιήσει την εταιρική ταυτότητα υπό ένα όνομα. Ο τότε πρόεδρος της Nissan, Katsuji Kawamata, δήλωσε το 1973 ότι “κοιτάζοντας πίσω, ευχόμαστε να είχαμε ξεκινήσει να χρησιμοποιούμε το όνομα Nissan σε όλα τα αυτοκίνητά μας. Αλλά το Datsun ήταν ένα χαϊδευτικό όνομα για τα αυτοκίνητα όταν ξεκινήσαμε τις εξαγωγές”. Η απόφαση για την αλλαγή του ονόματος από Datsun σε Nissan ανακοινώθηκε το φθινόπωρο του 1981, με στόχο την ενίσχυση της παγκόσμιας στρατηγικής της εταιρείας. Η μετάβαση διήρκεσε από το 1982 έως το 1984, με τα αυτοκίνητα να φέρουν και τα δύο ονόματα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η αλλαγή αυτή κόστισε στην εταιρεία περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων για την αλλαγή των σημάτων σε 1.100 αντιπροσωπείες Datsun και των διαφημιστικών εκστρατειών.
Παρά την απόσυρση του ονόματος Datsun στα μέσα της δεκαετίας του 1980, η Nissan ανακοίνωσε στις 20 Μαρτίου 2012 την αναβίωση της μάρκας ως μια οικονομική επιλογή για αναδυόμενες αγορές, όπως η Ινδονησία, το Νεπάλ, η Νότια Αφρική, η Ινδία και η Ρωσία. Παρόλα αυτά, η προσπάθεια αυτή φαίνεται πως δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αφενός διότι πολλά από τα εργοστάσια της εταιρίας στις παραπάνω χώρες είχαν κλείσει οριστικά, αφετέρου επειδή η ονομασία και το brand του Datsun είχε διαγραφεί εδώ και καιρό από την συλλογική μνήμη. Εντούτοις, η ιστορία της Nissan και Datsun μας επέτρεψε να κάνουμε ένα μικρό ταξίδι πίσω στον χρόνο και να ανακαλύψουμε-θυμηθούμε μια από τις πλέον ιδιαίτερες συνθήκες της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας.